Ölüyorum…

19/04/2015 Комментарии выключены
Рубрики:Мақолалар

Муҳаммад Солиҳ: “Озодликсиз барқарорлик бўлмайди”

08/04/2015 Комментарии выключены

10BBCUzbek.com ўқувчиларининг саволларига таниқли шоир ва мухолифатдаги “Эрк” демократик партияси раҳбари Муҳаммад Солиҳ жавоб беради.

Муҳаммад Солиҳ 1949 йилда Хоразм вилоятида туғилган.

Тошкент Давлат Университети(ҳозирги Миллий Университет)нинг журналистика факультетини, Москвадаги Олий Адабиёт курсини тугатган.

У ўзининг 1977 йилда нашр этилган илк шеърий китоби-“Бешинчи фасл” билан авангард шоир сифатида танилади.

20 дан ортиқ шеърий, насрий ва публицистик китоблари муаллифи.

Муҳаммад Солиҳ Франц Кафка асарлари ва 20-аср француз шоирлари, шунингдек, атоқли турк шоири Юнус Эмро шеърлари ҳамда туркий халқларнинг машҳур эпоси саналмиш “Дада Қўрқут китоби”ни ўзбек тилига ўгирган.

Шўро даврида айрим танқидчилар Муҳаммад Солиҳни миллий анъаналардан узоқ, Ғарбга тақлид қилувчи шоир сифатида танқид қилишади.

Аммо айнан Муҳаммад Солиҳ ўзбек тили, миллий адабиёт ва тарихга нисбатан шўролар сиёсатини танқид қилиб чиққан илк ўзбек зиёлиси бўлади.

СССРнинг сўнгги йилларидаги ошкоралик сиёсати Муҳаммад Солиҳни ўткир публицистга айлантиради.

У Ўзбекистондаги пахта яккаҳокимлиги, Орол денгизининг қуриши оқибатида юзага келган экологик фожеа мавзуларида кўплаб мақолалар эълон қилади.

Айни пайтда сиёсат билан фаол шуғулланади.

Муҳаммад Солиҳ 1988 йилда Ўзбекистонда тузилган илк мухолифат ташкилоти – “Бирлик” Халқ Ҳаракатининг асосчиларидан бўлган.

1989 йилда “Эрк” демократик партиясига асос солади.

1990 йилда Ўзбекистон Олий Кенгашига депутат этиб сайланади ва шу йилнинг 20 июнида Олий Кенгаш “Эрк” партияси таклиф қилган “Мустақиллик декларацияси”ни қабул қилади.

Каримов Тошкент портлашларида Муҳаммад Солиҳни айблаган

1991 йил декабрида бўлиб ўтган илк президентлик сайловларида Ислом Каримовга ягона рақиб бўлган Муҳаммад Солиҳ расман 12,7 фоиз овоз олгани хабар қилинган.

Мухолифат овоз бериш натижаларининг сохталаштирилганини айтади.

Муҳаммад Солиҳ 1992 йилнинг 2 июлида мухолифатга қарши бошланган сиёсий репрессияларга норозилик сифатида депутатликдан истеъфо беради.

Кўп ўтмай, ҳокимият органига параллел “Миллий мажлис” тузишда айбланган Муҳаммад Солиҳ 1993 йил апрелида ҳибсга олинади.

Бир неча кундан сўнг халқаро босимлар остида озодликка чиқарилган Муҳаммад Солиҳнинг мамлакатни тарк этиши тақиқланади.

Аммо у аввал Бокуга, кейин эса Туркияга чиқиб кетишга муваффақ бўлади.

1999 йил февралидаги Тошкент портлашлари ортидан Ўзбекистон ҳукумати Норвегиядан сиёсий бошпана олган Муҳаммад Солиҳни халқаро қидирувга беради.

Портлашларнинг асосий ташкилотчиларидан бири сифатида айбланган Муҳаммад Солиҳ Ўзбекистонда сиртдан 16 ярим йилга маҳкум этилади.

2001 йилда Норвегия полицияси ўзбек махсус хизматларининг Муҳаммад Солиҳга қарши суиқасд уриниши юзасидан текширув олиб боради.

12

2001 йил ноябрида Чехия полицияси Прагага ташриф буюрган Муҳаммад Солиҳни Ўзбекистон ҳукуматининг талаби билан ҳибсга олади.

Халқаро норозиликларга қарамасдан, Прага маҳкамаси 30 ноябр куни ўзбек мухолифати раҳбарини ватанига экстрадиция қилиш эҳтимоли билан 40 кун ҳибсда қолдириш ҳақида қарор чиқаради.

2001 йилнинг 10 декабр куни Чехиянинг марҳум президенти Вацлав Ҳавел мамлакат ички ишлар вазири билан учрашувдан сўнг Муҳаммад Солиҳ ўзининг шахсий кафолати остида озодликка чиқарилишини эълон қилади.

12 декабр куни ҳибсдан озод этилган Муҳаммад Солиҳни Чехия президенти ўз қароргоҳида қабул қилади.

2003 йилда Тошкент портлашларининг асосий айбланувчиси ва гувоҳларидан бўлган Зайниддин Асқаров ўзбек расмийларининг рухсати билан Тошкентдаги қамоқхонада ғарблик журналистлар билан уюштирилган суҳбатда Муҳаммад Солиҳнинг портлашларга алоқаси йўқлиги ҳақида баёнот беради.

Асқаровнинг ўзи 2011 йилда Ўзбекистон қамоқхонасида қийноқлар натижасида вафот этади.

2009 йилда Муҳаммад Солиҳ ташаббуси билан “13 Май иттифоқи” деб номланган мухолифат коалицияси тузилади.

У 2011 йилда Берлинда “Ўзбекистон Халқ Ҳаракати” таъсисчиларидан бўлади ва Ҳаракатнинг раиси этиб сайланади.

1990-йилда ўрта мактаблар ва олий ўқув юртларининг адабиёт дарсликларига киритилган Муҳаммад Солиҳнинг асарлари Ўзбекистонда расман тақиқланган.

Салом, Муҳаммад Солиҳ акага саволларим.

1. Уларнинг “Қуролсиз кишининг озодлиги” фильмида, бутун бошли газета нашрини сотиб олганлари ҳақида гапирадилар. Нашрни сотиб олиш учун маблағни қаердан олганлар?
2. Нега байроғингиз Америка байроғига ўхшаш? Раҳмат.

Самир.

М.Солиҳ: “Қуролсиз кишининг озодлиги” фильмида “нашр сотиб олингани” ҳақида гап йўқ. Сиз ёки янглиш англагансиз ёки бу иддаонгиз уйдирмадир. ЭРК партияси байроғини назарда тутаётган эсангиз, бу Америка байроғи эмас, “Туркистон байроғи”дир, ундаги рангларни мен танлаганим йўқ, жадидлар танлаган ва улар бу байроқни таъсис этишган. Бу байроқ 1921 йилда Тошкентда Жадидларнинг махфий ташкилоти “Миллий Бирлик” тарафидан таъсис қилинган. 1917 йил ноябрь ойида қурилган илк мустақил давлат Қўқон Мухторияти 1918 йил февраль ойида болшевиклар ва арман дашноқлари тарафидан йиқилгандан сўнг, Туркистон миллиятчилари, жадидлар ўзининг янги Туркистон давлати қуриш режасини туза бошладилар ва бўлажак давлатнинг байроғи қуйидаги суратда кўраётганингиз байроқ эди.

ms-3

Баъзи тарихчилар бу байроқни 1924 йилгача Туркистон Автоном Республикаси байроғи сифатида ишлатилди дейишади, аммо бу нотўғри тезис. Бу байроқ ҳеч қачон бир давлат байроғи сифатида ишлатилмади. 1990 йил апрель ойида биз илк маротаба бу байроқни ЭРК партиясининг расмий байроғи сифатида қўллана бошладик.

Нега биз бу байроқни ЭРК партиясининг мафкуравий рамзи сифатида танладик?

Чунки 1990 йилда Совет Иттифоқи ҳали йиқилмаган эди ва Чўлпон ва Фитрат асарларини яширин тарзда ўқиб етишган ўзбек мунавварварлари жадидларнинг орзусини амалга ошириш учун пайт келганини ҳис эта бошладилар ва ЭРКни қурдилар. Диққат қилинг, ЭРК партияси ҳам 1910 йилларда жадидлар тарафидан қурилган бир яширин сиёсий ташкилотнинг исми эди. Бу исм тарихини мен ҳеч кимга айтганим йўқ, ҳатто дўстларимга ҳам. Уларнинг билиб-билмай бу сирни ошкор қилиб қўйишларидан қўрқдим.

Савол: Ҳурматли М.Солиҳ, сизнингча, демократия, озодлик бирламчими ёки стабиллик? Хусусан, Ўрта Осиё замонавий давлатлари учун қай бири муҳимроқ?
Олдиндан, Раҳмат! .Фарғона водийсидан Эркин.

М.Солиҳ: Халқининг фаровонлигини ҳадаф олган ҳар қандай давлат учун озодлик заминидаги истиқрор(стабиллик) муҳим. Истиқрорсиз озодлик узоққа бормагани каби, озодликсиз истиқрор ҳам узоққа бормайди. Бу икки омил ошиқ-мошиқ каби бир-бирини тўлдириб туриши шарт.

Савол: Ассалому алaйкум. Сизнинг рақибларингиз деймизми, ёки душманларингизми сиз ҳақингизда шундай гапларни очиқдан очиқ ўз сайтларида ёзиб юришади. Сиз унга жавобан ҳеч нима ёзмайсиз, нега?Ғайрат Қурбонов

М.Солиҳ: Мен “жоҳилларга жавоб сукутдир” ақидасига амал қилишга интилганим учун ҳам уларга жавоб бермайман. Менга ҳужум қилганларнинг деярли ҳеч бирида жўяли бир танқид, конструктив бир фикр кўрмаганим учун ҳам уларга жавоб бериб, у тубанликларга саёҳат қилишни ўзимга эп кўрмайман. Халқимиз улар ўйлаганидек аҳмоқ эмас, улар ҳақорат қилаётганидек қўрқоқ ҳам эмас, нималар бўлаётганини жуда яхши кўриб туришибди. Ахборот майдони тўла тоталитар давлат назоратида бўлишига қарамасдан, халқимиз хабар оляпти ва ким ҳақ, ким ноҳақ эканини ҳам халқимиз билиб турибди.

Шундай экан, мен ўзимни жоҳиллар олдида оқлашга ҳеч эҳтиёжим йўқ.

Савол: Айтингчи, Ўзбекистонда дунёвий давлат қуриш ниятингиз борми ёки диний исломий давлат? Сизнинг фикрингизча, келгусида Ўзбекистон давлатида диннинг ўрни қандай бўлиши керак? Сизнингча, бизда ислом партияси бўлиши керакми ва улар ислом давлати қуриш ва ҳокимиятни эгаллаб олиш учун кураш олиб борадими?Раҳмат.
Сафар Каттабоев

М.Солиҳ: Ўзбекистонда ҳар нарсадан аввал адолатли давлат қуриш ниятимиз бор. Адолат биринчи мезондир. Мафкура кейин келади. Иккинчи ўлароқ, халққа тамал ҳурриятларини таъмин этадиган ва уларни Бош қонун билан ҳимоя қиладиган бир давлат қуришни орзу этмоқдамиз. Бу ҳурриятлар эътиқод (виждон) ҳуррияти, сўз ҳуррияти, меҳнат қилиш ҳуррияти, истаган минтақада яшаш ҳуррияти, саёҳат қилиш ҳуррияти, ўз уйи ва номусини ҳимоя қилиш ҳуррияти, ҳар қандай террорга (давлат террори доҳил) қарши бош кўтариш ҳуррияти ва ҳоказо – булар ватандошларимизнинг тамал ҳақлари бўлажак. Учинчи ўлароқ, бу кўрсатилган ҳақларнинг таъминоти, ҳимояси, назорати ва буларни ифодаловчи қонунлар ҲУКУҚ заминида ҳал этилажак. Яъни давлат ҲУКУҚ ДАВЛАТИ бўлажак, иншооллоҳ.

Савол: Салом Ҳурматли Солиҳ оға.
Тасаввур қилайлик, ҳаққоний рақобатли сайловолди кампаниясида сиз ўзингизни келгуси президентлик муддати учун 5 йиллик ёки 7 йиллик (фарқи йўқ муддатини) программангизни оммага тақдим қилиб, кишиларни ўзингизга овоз беришларига ундаяпсиз. Шунда қанақа муҳим учта-тўртта реал (масалан газ ёки электр энегия муаммоси сингари) ўзгаришларга қўл уришга ваъда берган бўлардингиз?Ҳурмат билан Паланги

М.Солиҳ: Ҳаққоний сайлов бўлса, шунга яраша дастур қилинади. Аммо ҳар қандай дастурнинг амалиётга тадбиғи аввал моддий, кейин ижтимоий (истиқрор), сўнгра сиёсий омиллар билан чамбарчас боғлиқ бўлади. Дастур ўлкадаги сиёсий ва иқтисодий конюктура билан ҳисоблашилган ҳолда тузилсагина у реалистик характердаги дастур бўлади. Бугун 5 йил ёки 10 йил сўнгра ўтказилиш эҳтимоли бўлган “ҳаққоний сайлов” учун дастур ёзиш жиддий бир ҳаракат бўлмайди.

Савол: М. Солиҳ тимсолида ўзбек адабиёти йирик истеъдодни йўқотди. Хўш, сиёсат М.Солиҳ мисолида нима топди?Олдиндан раҳмат.
Тошкент

М.Солиҳ: Аслида, бу саволни каминага эмас, Ўзбек сиёсати ва адабиётидан хабардор бўлган бир мунаққид ёки таҳлилчига берсангиз у холисроқ баҳо берган бўларди. Модомики, саволни менга йўналтирибсиз, қисқа бўлса ҳам, ўз фикримни сизга айтай: Истеъдод агар бўлса, ҳеч қачон йўқолмайди. Агар М.Солиҳ сиз айтаётгандай “адабиётда йирик истеъдод” бўлган бўлса, у ҳали ҳам шу мақомда турибди. Чунки унинг “йирик истеъдод” таърифига сабаб бўлган китоблари ҳали ҳам ўқилаяпти. Энди “сиёсат М.Солиҳ мисолида нимани топди” деган саволга баҳони М.Солиҳнинг бериши ҳам жуда ноқулай. Буни тарих бир куни ёзар иншооллоҳ.

Ассалому алайкум
Ҳурматли Муҳаммад Солиҳ жаноблари, бир нечта саволларим бор эди: 1990 йилларда CCC деган ёпиқ, ташқи дунёни кўрмаган ўзбек халқидан чиққан мустақиллик ғоясини илгари сурган биринчи ўзбек лидерисиз. Мустақиллик ғояси билан чиқишингиз қаердан пайдо бўлди ва нимага асосландингиз. Ёки ўша йилларда Болтиқбўйи халқлари мустақиллик учун биринчилардан курашган эди, шу сизни илҳомлантирдими ўша йилларда кўпчилик ўзбек халқи агар Ўзбекистон СССРдан чиқса аҳволи оғир бўлади, дейишганди лекин сизнинг ниятингиз амалга ошди, балки сиз ўйлаган мустақилликдан сўнг аҳвол сизнингчамасдур, бунга сабаб диктатура тузумидир. Агар сиз президент бўлганингизда қанақа сиёсат қўллаган бўлардингиз, мусулмонларга қанақа муносабатда бўлардингиз?. Ў збек халқини онгига қандай қарайсиз, инсон фаравон яшаши учун ғарбда энг муҳими демократия, ҳукумат халқ учун хизмат қилади, ўзбек халқида эса тинчлик ,яъни оч қорним тинч қулоғим, халқ ҳукумат учун хизмат қилади. Бу Сталин давридан қолган қўрқувми? Сталин ҳамма зиёлиларни йўқ қилганди ва бир ўзи худодек қолганди ва у ўлганда ҳам кўпчилик йиғлаганди. Сайлов арафасида ҳам кўпчилик Каримов кетса уруш бўлади, у қолгани яхши, тинчликни ушлаб турибди, дейишганди гўёки бутун дунёда уруш бўлаётгандек …Путин бошчилигидаги Овроосиё Иттифоқига Ўзбекистоннинг қўшилишига тарафдормисиз?
(Илтимос, ббс мухбирлари саволимни етказсангиз ва жавобини интернетдан ббс хабарларидан ёзсангиз, чунки Тошкентда радиони эшитиш имконияти йўқ. Олдиндан раҳмат.)Хан Эшан

М.Солиҳ: Бу саволларни берган дўстимиз баъзи саволларига ўз жавобини ҳам бериб кетган. Мен жавоби берилмаган нуқталарга тегинаман: Ўзбекистон 1991 йилда, СССР қулаган пайтда СССРнинг қолган жумҳуриятлари ичида инфраструктураси,саноати,иқтисоди, аграр сектори ривожланган, кадрлар заҳираси бой ўлкалардан биттаси эди. Кремл 1989 йилда Ўзбекистонга раҳбар этиб тайинлаган Компартия котиби Ислом Каримов ўзининг 25 йиллик ҳокимияти даврида бу ривожланган ўлкани минатақанинг энг қашшоқ мамлакатига айлантирди. Бу Каримов ва унинг режимининг кечириб бўлмайдиган жиноятидир. Бунга 25 йил давомида ҳур фикрлилар ва диндорларга қарши ўтказилаётган узлуксиз зулм, Андижондаги юзларча бегуноҳ инсоннинг қатлиоми ва ўн мингларча сиёсий ва диний мухолифнинг турмаларда қийноққа солинишини илова этсак, Каримов режимини фақат сиз тилга олган Сталиннинг зулм отигагина қиёслаш мумкин. Ҳа, халқимиз “тинчлик” мезонини ҳаддан ташқари иррационал савияга юксалтирди, уни деярли Каримов зулмини оқлаш воситасига айлантирди. Ҳолбуки, хатто узоқ йиллар давом этган фуқаролар урушини бошдан кечирган Тожикистон ҳам бугун “тинч” Ўзбекистонга нисбатан эркинроқ, фаровонроқ ҳолдадир. Аслида, бир миллатнинг миллат ўлароқ боқийлигига зарар берадиган нарса уруш эмас, маънавий қадриятлардан жудо бўлишдир, номусини йўқотишдир. Урушда шаҳид бўлиш номуссиз яшашдан минг карра афзалдир. Каримов зулми даврида халқимиз жуда катта маънавий зарар кўрди. Оила фардлари орасидаги севги ришталари заифлашди, дўстга садоқат, ваъдага вафо қолмади, аёлларимиз ҳаёсизлашди, эркакларимиз субутсизлашди. Булар ҳаммаси Зулмнинг заҳарли меваларидир. Биз иқтидорга келсак, нима қилишимиз мумкинлигига турли баҳоналар билан турли шаклда жавоб берганман. Путин таклиф этаётган Авроосиё биз ҳаёл қилган Авроосиё андозасига уйғун эмас. Биз тенг ҳуқуқли партнерлар Авроосиёсига қарши эмасмиз. Ҳатто, Авроосиёда Турк дунёси ва Слав дунёсидан иборат икки блок иншо этилса,бу юксалаётган Хитой экспансиясига қарши бир геостратегик қалқон бўла оларди, деган фантастик фикримиз ҳам йўқ эмас. Аммо хали бу ҳаёлни ҳақиқатга айлантирадиган тарихий шарт-шароитлар вужудга келгани йўқ. Аммо биз орзу этишда давом қиламиз, албатта.

Савол: Ҳурматли Муҳаммад Солиҳ ака, яхшимисиз, ишлариз яхшими, Аллоҳ ҳимоясида сақласин. Мен сизни ғойибдан ҳурмат қиламан ва ўз навбатида сиздан ранжиган ҳолатларим ҳам бор. Ижозат берсангиз, бир қатор савол бермоқчиман. 1. ЎХҲ фаолиятида қандай камчиликлар туфайли тарқалиб кетди? Бу тарқоқлик омиллари ва асосий сабаблари қандай? Яъни аниқ ва дақиқ қилиб халққа, Сизни ҳурмат қилган Ўзбекистонликларга шу масала бўйича батафсил тўхталиб ўта оласизми? 2. ЎХҲ ташкилоти ким томонидан молиялаштирилган? Биз биламизки, собиқ Акромийлар номи билан танилган гуруҳ ЎХҲ га аъзо бўлганида молиявий ишларни ўз бўйнига олган эди, хўш бу молиявий масалалар бўйича ЎХҲ ўз тарафдорларига ҳисобот берадими? Умумиятла олганда, ЎХҲ нимани ҳисобига кун кўради? 3. ЎХҲ ташкилотига раис бўлар экансиз, бу ташкилотни келажакдаги фаолияти ҳақда нималар дея оласиз? 4. ЎХҲ низомига кўра ҳар уч йилда Қурултой бўлиши ва ташкилий ишлар қурилиши лозим, бу йилги ЎХҲ Қурултойи ҳақида умумий маълумот бера оласизми?
Мирраҳмат Мўминов, Facebook

М.Солиҳ: ЎХҲ тарқалиб кетмади, унга кирган 10 га яқин киши Ҳаракатдан чиқиб кетди. Ва бу одамларнинг чиқиб кетишини мен аввалдан айтган эдим, чунки бу одамлар аввалги ташкилотлардан ҳам худди шундай арзимаган баҳонада чиқиб кетишган эди. Улар ўз вазифасини бажаришди демак. Андижонлик дўстларимиз бир яхши ният билан Ҳаракатга аъзо бўлишди ва бир муддат самимий меҳнат қилишди. Сўнгра кўрдиларки, сиёсат ташқаридан кўрингани каби осон иш эмас экан, бу ишнинг зарари фақат ўзингга эмас, оила-аъзоларингга ҳам тегар экан. Ва улар чекиндилар. Ўзбекистон МХХ сининг вакили Дюсселдорфга келиб, жамоат лидерларига “Андижондаги қариндошларингизни йўқотиб юборамиз” деб таҳдид қилишди ва дўстларимиз ҳаракатдан чиқдилар. Менинг улардан хафачилигим йўқ, улар марофонда шу нуқтага қадар чопа олдилар, шунга ҳам раҳмат. Аслида, мен Ҳаракатдан айрилган ҳеч биридан хафа эмасман. Ҳаракатга кириш каби ундан чиқиш ҳам шахснинг ишидир. Андижон жамоати Ҳаракатнинг молиявий таъминотига илк босқичда ёрдам берган, кейинги Қурултойларнинг молиявий таъминоти билан Ҳаракатга ҳайрҳоҳ бошқа биродарларимиз шуғулланган.

Савол: Ассалом алейкум Муҳаммад Солиҳ ака! Ўзбекстоннинг ўзбошимча сиёсатидан, диктатурадан деярли халқнинг ҳаммаси мамнун эмас.Фақат қўрққанидан мақтайди, қўрққанидан индамай яшайди, қўрққанидан нимаики бошга тушса барчасига рози! Бу ҳолатдан халқ қандай қутулиши мумкин? Каримов яна ўз ўрнини сотиб олди, у кетгани билан ён-атрофдагилари ўрнига ўтириб, ҳеч нарса ўзгармаслиги аниқ. Бу саволларга тўлиқроқ жавоб берсангиз. Қачон мардикорлар озаяди, фоҳиша ўзбек қизларининг сон-саноғи кундан-кунга ошиб бормоқда.
Пўлат Турон, Facebook

М.Солиҳ: “Қачон мардикорлар озаяди, фоҳиша ўзбек қизларининг сони қачон озаяди?” деган саволларингизни Каримовга берсангиз эди, анча фойдали бўларди. Биз иқтидорга келсак, албатта бу саволларингизни бизга бермайсиз, чунки у пайтда мардикорлар ўз ватанига қайтган бўладилар, чунки ўз ватанида уларга иш бўлади, қизларимиз Дубайга “саёҳат” қилмайдилар, чунки улар учун ҳам нормал яшаш учун шароит яратилган бўлади. Буни қилиш учун ўлка раҳбаридан даҳо бўлиш талаб қилнмайди, буни бажариш учун озгина фаросат, озгина ақл, озгина раҳм-шафқат, озгина мазлумга қайишиш, биродарингга яхшилик исташ ва кучли бир ирода лозим.

Савол: Ассалому алайкум! Мен ҳам Пўлат Туроннинг гапларига қўшиламан. Ва яна сиздан сўрамоқчиман, биздаги бу ноҳақликларга чегара қўйишнинг наҳотки имкони йўқ?. Қандай қилиб биздаги шу муаммоларни тўхтатиш керак: ишсизлик (етишмовчиликдан чет давлатларда мардикорчик, аёлларни шунақа йомон-харом йўллар орқали пул топиши), сўм қадрсизлиги, порахўрликни авж олиб кетганлиги, қонунни халққа келганда ўз кучини йўқотиб давлат-ҳокимият органлари учун асосий қурол қилиб олганлиги, яъни чиқарилган қонунлар халқ манфаати учун эмас, тепада ўтирган ҳокимият эгалари учун хизмат қилишларини тўхтатишни, 21 асрда яшаб туриб наҳотки бечора халқимизни ҳеч бўлмаса газ ва електр билан таьминлашни иложи бўлмаса? Амаллаб пул топиб бирор ҳусусий фирма ташкил қилганларга (агар унинг даромади тузукроқ бўлса) унга қонун доирасида йўқ бўлган йўқловлар йўқлаб, уни кризисга учратадилар ва сўнг ақли бор одам бундай ишга қўл урмайди ва ҳк… Бу зайилда ўзбек халқи охири нима бўлади?Сиз сиёсатчи сифатда шу ҳолатларга жим қараб туришингиз тўғрими? Сиз ҳам бежиз президентликка номзод сифатида қўйилмагансиз, яъни сизни ҳам бутун халқни бошқара оладиган шахс сифатида билишган. Агар зарур бўлса, кўзлари ғубор босган оддий халқни сиз тўғрингиздаги фикрларини ўзгартиринг! Сиз Президентимизга рақиб бўлманг! Шунчаки халқингиз учун нимадир қилинг! Яъни саволим- шу ботқоққа ботиб бораётган халқингиз учун нимадир қилиб, уни қўлидан тортиб, тўғри йўлга солиш қўлингиздан келадими?
Ширин Қодирова, Facebook

М.Солиҳ: Албатта чораси бор буларнинг! Зулм боқий бўла олмайди, Каримов зулми ҳам ўз ниҳоясига етаяпти, иншоОллоҳ. Қисқа бир замон сўнгра, бу зулмнинг қурбонлари ёруғликка чиқажак ва бу ойдинликка тезроқ чиқиш учун ҳар ким қўлидан келган, кичик бўлса ҳам, бир акцияни амалга ошириши керак бўлади. Ҳамма нарсани бахти қаро мухолифатдан кутиш одатини тарк қилинглар, сизлар ҳам ҳисса кўшинглар мухолифат ҳаракатига!

Савол: Ассалому Алейкум Жаноб М. Солиҳ сиз ҳақиқатдан ҳам экстремист мусулмонлар аъзосимисиз ва сизнинг партиянгиз, яъни ЭРК партияси шарият қонунларига таянадими?
Ташкентский Бродяга, Facebook

М.Солиҳ: Ҳа, иншоОллоҳ, мен мусулмонларнинг аъзосиман. Агар сиз Каримов мени айблаган айблар бўйича сўраётган бўлсангиз, ҳа мен эсктремистман. Яъни агар 5 вақт намоз ўқиш экстремизм бўлса, Аллоҳнинг буюрган фарзларини адо этиш экстремизм бўлса, мен экстремистман. ЭРК партияси бир сиёсий партиядир, диний жамоат эмас.

Ассалому алайкум Муҳаммад Солиҳ!
Сиз ўзингизни Ўзбек мухолифатининг лидери деб биласиз. Ҳақиқатан ҳам сиз мустақиллик йилларида ва ундан кейинги йиллардаги сиёсий жараёнларда яхши-ёмон иштирок этиб келяпсиз. Сиз аввал “Бирлик” ҳаракатининг, кейин Ўзбекистон Демократик кучлари Форумининг ва ниҳоят Ўзбекистон Халқ Ҳаракатининг тузилишида бевосита иштирок этдингиз ва бу ташкилотларнинг асосий раҳбарларидан бири бўлдингиз. Аммо афсуски, бу учала ташкилот ҳам вақт ўтиши билан ўзининг бирлигини қўрий олмай, парчаланиб кеди. Натижада Ўзбек мухолифати жиддий поракандаликларга учради, мухолифат зарар кўрди. Сиёсатда лидер истаса-да, истамаса-да, натижа учун масъулдир. Сиз Ўзбек мухолифлар томонидан тузилган бу 3 ҳаракатнинг парчаланиб кетиши учун ўзингизни қайси даражада масъул, деб ҳисоблайсиз. Бу масъулиятдан келиб чиқиб, мен 25 йилдир уриндим, аммо тақдиримда мухолифат лидери бўлишлик йўқ экан, деб истеъфога чиқиш ҳақида қарор бера оласизми? Жавобингиз учун олдиндан раҳмат!
Омон Йўлдош

М.Солиҳ: Мен қурилишида иштирок этган ва раҳбарлигини юритган Бирлик, ЭРК ва Ўзбекистон Халқ Ҳаракати мазлум ўзбек халқининг озодлиги учун имкони даражасида холис ва жасорат билан курашди, алҳамдулиллоҳ. Каримов режими каби қаттол режим дунёда йўқ, унга мухолифат қилиш учун отнинг юрагидай юрак керак инсонга. Бирлик, ЭРК ва Ўзбекистон Халқ Ҳаракатида шундай дев юракли инсонлар фаолият курсатди ва бу йулда кўплари шаҳид бўлди, кўплари зиндонларда ўтирибди, кўплари сургунда сарсон-саргардон дунё кезиб юрибди. Бу ҳаракатлар парчаланиши учун сизга ўхшаган инсонларни сафарбар қилган қаттол режим 26 йилдир, бир зум ҳам тинч яшагани йўқ ва албатта, деганингиз каби, баъзи натижаларга эришди. Лекин шу онда, шу соатда ҳам Каримовнинг жазо органларининг асосий иши – ЭРК аъзоларини, ЎХҲ фаолларини таъқиб қилиш эканлигини бутун Ўзбекистон билади. Ҳеч бир бошқа мухолиф ташкилот ЭРК ва ЎХҲ каби жабр кўраётгани йўқ, тазйикка учраётгани йўқ. Нега? Чунки ярим-ямалоқ сайлов бўлса ҳам, унда Каримовдан кўпроқ овоз олиши мумкин булган, ҳали ҳам халқнинг асосий қисми тарафидан қўллаб-қувватланётган ташкилотлар шу ЭРК ва ЎХҲ дир. Агар шундай бўлмаганда эди, уларга ҳар куни пикет қилаётган маригинал гуруҳларга эътибор қилмаганлари каби, эътибор қилишмаган бўларди. Мен ўзимни ЭРК ка ҳам, ЎХҲ га хам раҳбар тайин этганим йўқ. Мени бу ташкилотларнинг Қурултойлари сайлаган. Қурултой менинг истеъфомни истаса, истеъфомни жон деб тақдим этаман.

Манба: bbc.co.uk/uzbek

Рубрики:Мақолалар

1 ярим миллиондан ортиқ ўзбекистонлик Каримовга қарши овоз берди

07/04/2015 Комментарии выключены

Ўзбекистон Марказий сайлов комиссияси президентлик сайлови якуний натижаларини эълон қилди.

Ана шу расмий натижалардан хулоса қилинадиган бўлса, Ислом Каримовга овоз бермаганлар сони 1 ярим миллиондан ортиқроқдир.

Бу дегани бир ярим миллиондан ортиқ ўзбекистонликлар президентлик курсисига Ислом Каримов эмас, балки унинг «рақиб»лари лойиқ деган фикрда бўлишган.

Комиссияга кўра, жараёнда сайловчиларнинг 91,08 фоизи (18 миллион 942 минг 349 нафари) иштирок этган.

Улардан 90,39 фоизи (17 миллион 122 минг 597 нафари) жорий Президент Ислом Каримов номзодини ёқлаб овоз берган.

Эълон қилинган сўнгги натижалар Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси номзоди Акмал Саидов 3,08 фоиз, Ўзбекистон Халқ демократик партиясидан номзод Ҳотамжон Кетмонов 2,92 фоиз, Ўзбекистон “Адолат” социал-демократик партияси кўрсатган номзод Наримон Умаровга 2,05 фоиз овоз тўплаганини кўрсатган.

Сўнгги натижалар Марказий сайлов комиссиясига Ўзбекистон қонунларига биноан Ислом Каримовни қайта лавозимига сайлангани хусусида қарор қабул қилишдан бошқа чора қолдирмаган.

Шунингдек, Ўзбекистон Марказий сайлов комиссияси мазкур сиёсий жараёнда турли халқаро давлатлар, ташкилотлардан кузатувчилар иштирок этганини эътироф этар экан, сайлов эркин, демократик андазаларга мос ва шаффоф ўтди дея хулоса қилган.

Аммо, Ўзбекистондаги президентлик сайловларига чекланган кузатувчилар гуруҳини йўллаган Оврўпода Хавфсизлик ва Ҳамкорлик ташкилоти баёнотида “29 март куни ўтказилган сайловларда ҳақиқий мухолифат мавжуд бўлмаган ҳолатда сиёсий саҳнада жорий раҳбар сиймоси устуворлик қилган”и айтилди.

Каримов обрўси ҳақида эртак ва ё такрорланаётган тарих

muhammad_solihЎзбекистон Марказий сайлов комиссияси тақдим қилган рақамларга қаралса, сайловчиларнинг 9, 61 фоизи мухолиф номзодларга овоз беришгани маълум бўлади.

Бу ҳар қандай сиёсий эркинликлар устидан тоталитар назорат ўрнатган тузум учун ҳам «ноқулай» бўлган ҳақиқатдир.

Расмий рақамларга ишониладиган бўлса, 1991 йилда президент сайловида Каримовга рақиб бўлган, ўша пайтлар сиёсатчи ўлароқ деярли ҳеч ким танимайдиган Муҳаммад Солиҳнинг бир ўзи 12.7 фоиз овоз тўплагани айтилади.

Мухолифат ва кузатувчилар эса ўшанда унга овоз берганлар сони бир неча баробар кўп бўлганини айтишади.

«Эрк» демократик партиясининг раҳбари ва ҳозирда Ислом Каримовнинг мухолифатдаги асосий рақиби деб кўриладиган Муҳаммад Солиҳнинг бир ўзи 1991 йилда бир ўзи расман 12.7 фоиз овоз олгани сўнгги сайловни мутлақо озод бўлмаганидан дарак беради.

Шунда ҳам, кузатувчилар кўра, расман бир ярим миллион ўзбекистонликнинг Каримовга овоз бермагани унинг тузуми учун ҳушёр торттирувчи ҳолатдир.

1991 ва ундан кейинги сайловларга солиштирилса, Каримовнинг обрўси юқорилаб бораётгани ҳақида расмий матбуот даъволари пучга чиқади.

Кўпда таҳлилчилар сайловга оид рақамларнинг ҳақиқийлигини шубҳа остига олишади.

Уларга кўра, бундай сонлар олдиндан белгилаб қўйилган бўлади.

Ислом Каримовга овоз бермаганлардан бири журналист ва ҳуқуқ фаоли Малоҳат Эшонқулова.

bbc.co.uk/uzbek

Редакциядан:

Мазкур мақоладаги “Ҳеч ким танимаган Муҳаммад Солиҳ 12.7% овоз олди” деган ибора нотўғри талқиндир. Чунки Муҳаммад Солиҳ 1990-йилларда Ўзбекистон сиёсати саҳнасида энг машҳур ва халқ тарафидан дастакланган сиёсий арбоблардан эди. Унинг бу сайловда 12.7% эмас, ундан 4 баравар кўп овоз олганлиги ҳақда тахминлар мавжуд. Бу ҳақиқат албатта, Каримов ҳокимиятдан кетгандан сўнг юзага чиқади.

Рубрики:Мақолалар

Смерть верующего человека

23/01/2015 Комментарии выключены

Смерть верующего человека — явление планетарное. Не по объему свершившегося в материальном мире события, а по масштабу его сакральности.

Когда умирает верующий человек ему становятся абсолютно безразличными те ценности, которые были значимы при его жизни: родственные отношения, материальные богатства, любовь, ненависть и даже идея, во имя чего может умереть этот человек.

Становится важным только то,что при жизни было лишь литературой, образом, символом: потусторонная жизнь, что ждёт его впереди — загробная планета.

Мухаммад Салих

5 января 2015 года

Рубрики:Мақолалар

Я свидетельствую

21/11/2014 Комментарии выключены

Солиҳ-хотини-билан-кемада

(Памяти Айдин Салих)

Бисмиллахиррохманиррохийм.Инна иллахи ва инна илайхи рожиун.

Вчера после полуденнего намаза я похоронил свою половину в кладбище «Каражаахмад» на Анатолийском берегу Босфора.
Я похоронил там свою возлюбленнную.

Я зарыл в землю Стамбула великую женщину, героиню моих грустных стихов.

Айдин всегда мечтала умереть в понедельник, потому что наш Пророк(саллалаху алайхи васаллам) умер в понедельник. Мечта ее почти осуществилась: она умерла в воскресенье, похоронили в понедельник.

Она была человеком идеи.Сначала в семье, потом среди людей, кто ей верил,проповедовала здоровый образ жизни по Корану и сунне и выполнила свою миссию везде, куда достигло ее слово.
Размышляя и рассуждая она никогда не позволяла красивому слову или метафоре заменить суть вопроса.

Чувство ответственности за дело, которое она делает было очень сильным.

Она была милостивой: всех прощала, даже врагов своих.За несколько дней до смерти я просил, чтобы она простила мне мои прошлые грехи против нее,она не задумываясь подарила мне мое прощение, сказав: «Конечно, джаным, я вам простила давно!». А ведь перед ней стоял деспот.

Она была символом терпения. Она разделяла мою жизнь, исковерконную разными событиями, сорок лет и ни разу не жаловалась на судьбу.Прятала слёзы, направляя на нас свое сияющее лицо.
Она была полностью лишена гордыни.Перед президентскими выборами 1991 году журналисты ей задали вопрос: » Скучаете ли вы по родине?» Она ответила «моя родина — мой муж».

Она была умным политиком в семье, удерживающий стабильность: скрывала мои недостатки от детей, а детские недостатки от меня. Хвалила меня детям, а их превозносила перед мной.
Никогда не сплетничала. Даже если обидевшись на кого-нибудь скажет пару негативных слов о ком-нибудь, то сразу начинала каяться перед Аллахом.

Ходит ли,сидит ли,смотрит ли, все ее движения сопровождали стыдливость и благородство.

Скромность её была естественной. Сотни женщины хотели ей служить, но она им не позволяла, служила она сама.

Жены королей приходили к ней на приём, но она никогда этим не возгордилась, не использовала такую честь для своей пользы. Относилась одинаково искренно и вежливо как принцессам так и бедным женщинам приехавших из глубин Анатолии.

Ненавидела ложь, всегда держала данное слово, боялась чужого «хак».

Завидовала образу жизни Мать-Хадичы(р.а),первой мусульманки, жены пророка Мухаммада алайхиссалама(с.а.в)

Она умерла как муджахид, проявляя невероятную стойкость.До последнего дыхания в ее устах было единственное слово: «Аллах».

Мой Творец, Рахман и Рахийм, я свидетелствую что Айдин, твой раб, жила, чтобы заслужить твое прощение, прости её.

Мухаммад Салих

10 ноября 2014 год Станбул.

(перевод с узбекского)

Рубрики:Мақолалар

Дуо ўрнида

21/11/2014 Комментарии выключены
Муҳаммад Солиҳ рафиқаси Ойдин Солиҳ  қизлари Умида Солиҳнинг никоҳ тўйида, 2006-йил Шубот(феврал) ойи, Истанбул

Муҳаммад Солиҳ рафиқаси Ойдин Солиҳ қизлари Умида Солиҳнинг никоҳ тўйида, 2006-йил Шубот(феврал) ойи, Истанбул

(Ойдиннинг хотирасига)

Бисмиллаҳирроҳманирроҳийм.

Инна иллахи ва инна илайхи рожиун.

Кеча пешин номозидан кейин ўзимнинг ярмимни Истанбулнинг Онадўли ёқасидаги Қоража Аҳмад қабристонига кўмиб келдим.

Севгилимни кўмиб келдим. Китобимдаги ҳузунли шеърларнинг қаҳромони бўлган бир аёлни Истанбул тупроқларига топширдим.

Ойдин душанба куни ўлишни орзу қиларди, чунки Пайгамбаримиз душанба куни вафот этган эканлар. Ойдиннинг орзуси деярли ушалди, уни душанба куни дафн этдик.

У ғоя инсони эди. Аввал оиламизда, кейин унга ишонганлар орасида Қуръони Карим амрларини ва суннат қоидаларини ҳаёт тарзи ўлароқ тадбиқ этди ва бу мақсадига қўли ва сўзи етган жойда эришди.

Марҳаматли эди. Ўлимидан олдин ризолик истадим, «албатта, сиздан мингдан-минг розиман, жоним» деди. Мукофотимни шу заҳоти берди, нозу фироқсиз. Ҳолбуки, қаршисида турган бир золим эди.

Сабр тимсоли эди. Йўқ сабрнинг ўзи эди. 40 йил яшадим у билан. Ҳаётимиз алғов-долғовли кечди, билиб-билмай унга, болаларимга зулм қилдим, матонат билан қаршилади. Дудоқларидан бирор марта шикоят чиқмади, инграмади. йиғламади. Кўз ёшларини гизлаярак, Оллоҳ ато ятган масьум чеҳраси билан юзланди бизга.

Ораларни тузатувчи эди. Менинг қусурларимни фарзандларимдан, фарзандларимнинг қусурини мендан гизлади, уларга мени, мени уларга мадх этди.

Ҳеч қачон ғийбат қилмади. Бировдан хафа бўлиб, бир-икки калима сўзлар-сўзламас, дарҳол тўхтаб, истиғфор келтирар, » ғийбат бўлди» дея уялар эди.

Юришида, туришида, ўтиришида,боқишида ва фикрларида бир ҳаё, бир асолат бор эди.
Мушоҳада этар экан, гўзал ташбиҳ (метафора) учун фикр моҳиятидан асло воз кечмайдиган бир жиддият ва масъулият туйғуси бор эди.

Ҳақиқий бир тавозе соҳиби эди. Унга хизмат қилиш учун юзлаб аёллар эшиги олдида навбат тутди, аммо у ҳеч кимни ўзига хизмат қилдирмади, доим хизмат қилди. Амр бермади, доим амр кутди. Ҳукмдорларнинг хотинлари оёғига келди, аммо бундан ғурурланмади, Онадўлидан келган йўқсил хотинларига қандай муносбатда бўлса, маликаларга ҳам шундай муносабатда бўлди: самимий, содда ва меҳр ила.

Ёлғонни билмас эди, вадасига вафодор, қул ҳаққини иҳлол қилишдан қаттиқ қўрқарди.

Пайғамбаримизнинг жуфти ҳалоли Ҳазрати Хадича онамизнинг ҳаётига эмранар эди.

Ўларкан, мардона, бир мужоҳида каби ўлди. Дудоқларида сўнгги дамгача Аллоҳ ва унга ҳамд бор эди.

Раҳмон ва Роҳийм бўлган Роббим, у сенинг ризонг учун яшаган бир қулинг эди, унга мағфират айла.

Муҳаммад Солиҳ

10-ноябир 2014-йил Истанбул.

Рубрики:Мақолалар

Реплика к дискуссии на тему «национальная гордость»

30/07/2014 Комментарии выключены

В этой спонтанной дискуссии (фэйсбуке) некоторые мои друзья понятие «гордость» или «национальная гордость» путают с понятием «чувство собственного достоинства» или «чувство национального достоинства» — читайте как хотите.

Человек с чувством собственного достоинства никогда не станет бравировать теми достижениями, что сделали его предки, не будет хвастаться героизмом совершенным его предками, а будет стараться сам делать кое-что достойное деяниям этих славных предков.

Человек с чувством «собственного достоинства» знает, что он пылинка в этом мироздании, но на него возложена великая миссия — понять свое истинное предназначение на этой земле. Или как сказал незабвенный Блез Паскаль, «человек пришёл в этот мир чтобы познать с каких высот он упал».
Эта высота равна высоте рая, откуда упали наши первородители — Адам и Ева.

Когда есть у человека знание этой Первоистории, ему не страшна нищета, которой сегодня пугают нас капиталисты, не страшны политические репрессии, с помощью которых держат нас наши диктаторы в узде, не страшна война, которой пугают нас наши апологеты стабильности нашего рабства.

И ещё:
Узбеки рабствуют в руках современных феодалов (кем бы эти феодалы ни были — ташкентскими, московскими, алматинскими) не потому что у этих узбеков отсутствует национальная гордость, а потому что они потеряли в этот исторический миг чувство собственного достоинства.
Когда Аллах приказал племени Муса алайхиссалом(Моисей) войти в Землю Обетованную, племя не подчинилась этому велению. Тогда Всевышный обрёк израильтян на сороколетнее блуждание по пустыне, чтобы они поняли свою ошибку.

Кроме сакрального смысла этого факта есть смысль исторический: за 40 лет появилось новое поколение людей смелых, людей с чувством собственного достоинства. Они и вошли в Землю Обетованную.
Такие моменты падения и возвышения бывают у каждого народа.

Я думаю, узбеки сегодня переживают исторический Момент Унижения. Трепещут и медленно просыпаются, касаясь Дна.
Прощупывают Дно, чтобы со всей силой оттуда оттолкнуться.

Мухаммад Салих

Рубрики:Мақолалар
Отслеживать

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 156 other followers

%d такие блоггеры, как: